Ballingeary and Inchigeela Historical Society

Fáilte romhaibh go dtí ár suíomh idirlíne nua. Beidh ábhár á uaslódáil againn sna seachtainí atá romhainn

Welcome to our new site which will be receiving it’s content over the next week or two.

previous arrow
next arrow
Slider
Scaipigí ár suíomh le bhur dtoil - Please share our site

Lucht Tacaíochta – Supporters

Tá An Súgán buíoch as an dtacaíocht, ó bhéal agus ó pheann, a fuarthas ó scata eagraíochtaí agus daoine, orthu san tá:

An Súgán is grateful for verbal and written support from a number of organisations and individuals, including:

  • Aindrias Moynihan TD
  • Ann Waters, Hook Lighthouse
  • Breda Lucey
  • Professor Cathal MacSwiney Brugha, UCD
  • Dr Cliodhna Sargent, CIT, Atlantic Culturescapes
  • Coláiste na Mumhan
  • Conor Nelligan, Cork County Council Heritage Officer
  • Cuan Ó Seireadáin, archivist, Conradh na Gaeilge
  • Cumann Staire
  • Deirdre Bourke, Kilmurry Independence Museum
  • Professor Diarmuid Ferriter, UCD
  • Eamon O’Cuiv TD, former Minister for the Gaeltacht
  • Gabriel Doherty, UCC
  • Cllr Gobnait Moynihan
  • Gougane Barra Hotel
  • James Dwyer, Senior Executive Engineer
  • Joe Creedon, Inchigeela
  • Dr John Borgonovo, UCC
  • Liadh ní Riada
  • Nicola Ralston, National Library of Ireland
  • Paedar O’Riada
  • Polly Magee, architect, Cork
  • Dr Padraig Kelleher
  • Quill’s Woolen Mills
  • Ryan Howard, CEO SECAD
  • Scoil Mhuire Béal Átha’n Ghaorthaidh
  • Seán Ó Laoi, UCC
  • Tadhg O’Sullivan, Allihies Copper Mine Museum
  • Tom Fitzgerald, Bard na Gleann
  • Traolach O’Riordain, University of Montana
  • Údarás na Gaeltachta
Scaipigí ár suíomh le bhur dtoil - Please share our site

An Foirgneamh – The Building

An Súgán

An Foirgneamh/The Building

Sa bhliain 1904 a osclaíodh an chéad choláiste oillúna sa Ghaeilge – Coláiste na Mumhan – i sráidbhaile Bhéal Átha’n Ghaorthaidh. Sa bhliain 2020, ceannaíodh an foirgneamh bunaidh ina raibh Coláiste Múinteoireachta na Mumhan don phobal le deontas ó theaghlach fláithiúil ón áit le bheith ina ‘Iarsmalann Athbheochan agus Anthea na Gaeilge.’

De réir mar a théann an togra ar aghaidh, beifear ag foilsiú pictiúirí agus físeán de na hathruithe ag dul ar an bhfoirgneamh.

In 1904, Ireland’s first Irish language teaching college, Coláiste Múinteoireachta na Mumhan, was opened in the village of Béal Átha’n Gaorthaidh/Ballingeary. In 2020, the original Coláiste Múinteoireachta na Mumhan building was purchased for the community through a generous gift from a local family to be turned into a museum of the Gaelic Revival and Irish language.

As the project progresses, we will be posting pictures and videos of the changes to the building here.

Lasmuigh don fhoirgneamh, Mí Dheireadh Fómhair 2020/The outside of the building, October 2020


Físeán gairid de laistigh don fhoirgneamh, Mí Dheireadh Fómhair 2020/A brief film of the inside of the building, October 2020

Scaipigí ár suíomh le bhur dtoil - Please share our site

An t-Ainm – The name

An Súgán – An t-Ainm

Cad fé ndeara An Súgán a thabhairt mar ainm ar an iarsmalann? Téad a deintear trí thráithníní tuí a fhí ina chéile is ea Súgán. Dá mhéad brobh atá ann is ea is treise é.

Le linn Athbheochain na Gaeilge sna 1900idí luatha a bunaíodh chéad choláiste ollúna na hÉireann do mhúinteoirí, Coláiste na Mumhan, i mBéal Átha’n Ghaorthaidh.

Is mó duine a bhain cáil amach i nGluaiseacht na Saoirse agus sa SaorStát a chaith tréimhsí sa dúthaigh agus ag an gcoláiste. Rugadar leo go leor tuairimí timpeall ar an dteanga, ar an náisiúnchas, ar an nGaelachas, agus ar thraidisiúin na gCeilteach ach ba mhó fós a thugadar as. [Anso i mBéal Átha an Ghaorthaidh a dheineadar teangmháil leis an ndúchas athuair agus tharla dá bharra gur tháinig a gcuid smaointe chun coinlíochta]

Is é is cuspóir leis an Súgán scéal na ndaoine seo a insint, scéal a léiríonn mar a chuaigh an cultúr, meon na haimsire – casta agus contráilte ar uairibh – agus an stair ina chéile in athbheochan na teangan d’fhonn dlús a chur sa ghluaiseacht a mbeadh Cogadh na Saoirse mar thoradh uirthi.

Taispeánann an físéan conas a dhéantar súgán

An Súgán – The Name

Why call the museum An Súgán? The Irish word ‘súgán’ means a twisted straw rope – stronger for all the strands which go into making it.

During the Gaelic Revival in the early 1900s, Ireland’s first Irish language teaching college, Coláiste Múinteoireachta na Mumhan, opened in Béal Átha’n Gaorthaidh.

Many of the figures who became famous in the independence movement and later the new Free State spent time in the village and at the college. They brought with them many ideas on language and nationhood, Irishness and Celtic traditions.

An Súgán aims to tell the stories of these people, and how the strands of culture, opinion and history, at times complex and opposing, were interwoven through the language movement, helping to build the momentum which led to the War of Independence.

This video shows the process of súgán making.

Scaipigí ár suíomh le bhur dtoil - Please share our site